De wereldwijde cannabismarkt ontwikkelt zich in hoog tempo. Dit betekent dat ook patiënten steeds makkelijker toegang tot wiet hebben. Zelfs in landen waar cannabis nog verboden is, kunnen mensen met bijvoorbeeld multiple sclerose (MS) toch vaak therapeutische wiet krijgen. Maar hoe gaan cannabis en multiple sclerose precies samen? En hoe zit het met cannabidiol (CBD) en MS? In dit artikel gaan we ontdekken of wiet kan helpen om de symptomen van deze auto-immuunziekte te beheersen.

Wat is multiple sclerose?

Multiple sclerose is een levenslange aandoening die het centrale zenuwstelsel aantast. Het is een auto-immuunziekte en komt voort uit een niet goed functionerend immuunsysteem. We zijn van dit systeem afhankelijk om ons tegen externe bedreigingen, zoals virussen en bacteriën, te beschermen. Soms herkennen onze immuuncellen onze lichaamseigen cellen echter niet, en beginnen ze deze als microscopisch kleine indringers te zien.

In het geval van MS vallen immuuncellen een onderdeel van je zenuwcellen aan die de 'myelineschede' wordt genoemd. Deze isolerende substantie, die bestaat uit eiwitten en vetten, vormt zich rond je zenuwvezels en helpt bij de geleiding van elektrische impulsen. Deze signalen, ook wel actiepotentialen genoemd, helpen bij het uitvoeren van diverse fysiologische processen, waaronder de spiercontractie en het vrijkomen van neurotransmitters.

Als je immuunsysteem deze myelineschede aanvalt, krijgt de transmissie in je zenuwstelsel een behoorlijke pak slaag. Er ontstaan communicatieproblemen die voorkomen dat je hersenen signalen optimaal aan de rest van je lichaam doorgeven. Dit kan uiteindelijk permanente schade aan de zenuwvezels veroorzaken, waarbij zich littekenweefsel vormt waar de myeline zichzelf probeert te genezen.

Soorten multiple sclerose

Er zijn twee manieren waarop MS zich kan ontwikkelen. Ongeveer acht op de tien MS-patiënten wordt met relapsing remitting MS gediagnosticeerd. Deze vorm van de ziekte wordt door perioden van verergering van de symptomen of terugvallen gekenmerkt. Deze perioden kunnen enkele dagen tot enkele maanden duren.

De symptomen verdwijnen echter altijd iets als de episode afgelopen is. Deze periode staat bekend als remissie. De tijd tussen twee aanvallen kan best lang zijn, zelfs meerdere jaren. Ongeveer 50% van de patiënten met relapsing remitting MS krijgt binnen vijftien tot twintig jaar na de eerste diagnose secundaire progressieve MS. Hierbij is geen sprake meer van een patroon van terugval en remissie en wordt de ziekte in de loop van de tijd erger.

Iets meer dan een op de tien MS-patiënten heeft primair progressieve MS. Bij deze vorm is sprake van symptomen die in de loop van meerdere jaren lineair verergeren. Ook zijn er geen ups en downs.

Soorten multiple sclerose

Oorzaken van multiple sclerose

De exacte oorzaak van MS is nog altijd onbekend. Hoewel het wordt beschouwd als een auto-immuunziekte, hebben wetenschappers nog niet precies ontdekt wat het immuunsysteem ertoe aanzet om de myelineschede aan te vallen. Wel wordt aangenomen dat bepaalde risicofactoren bijdragen aan de kans op het ontwikkelen van de aandoening, namelijk:

  • Leeftijd: je kunt op bijna elke leeftijd MS krijgen, maar het treft meestal mensen in de leeftijd van 20-40 jaar.
  • Geslacht: vrouwen hebben ongeveer drie keer meer kans op relapsing remitting MS.
  • Familiegeschiedenis: je hebt een veel grotere kans op MS als je een ouder of broer of zus met de aandoening hebt.
  • Bevolkingsgroep: Noord-Europeanen lopen een groter risico op MS. Aziaten, Afrikanen en oorspronkelijke bewoners van Amerika kampen er minder vaak mee.
  • Vitamine D-spiegel: een verlaagde vitamine D-spiegel door te weinig blootstelling aan zonlicht kan het risico op MS verhogen.
  • Infecties: bepaalde virale pathogenen, waaronder het Epstein-Barr-virus, worden ook met de ontwikkeling van MS in verband gebracht.

Symptomen van multiple sclerose

De afbraak van myeline kan diverse symptomen veroorzaken. De meest voorkomende zijn:

Doof gevoel Zwakheid
Sensaties van elektrische schokken Spasmen
Trillingen Moeite met lopen
Gedeeltelijk of volledig verlies van het gezichtsvermogen Onduidelijke spraak
Vermoeidheid Duizeligheid
Blaas- en darmproblemen



Huidige behandelingen voor multiple sclerose

Er bestaat momenteel geen remedie tegen MS. Er is echter wel een breed scala aan behandelingen voor de symptomen van de ziekte. De gebruikelijkste behandelingen voor de meest voorkomende klachten zijn:

  • Spierpijn: dit probleem wordt voornamelijk met pijnstillers en fysiotherapie aangepakt.
  • Emotionele problemen: sommige patiënten reageren goed op cognitieve gedragstherapie. Anderen hebben antidepressiva nodig.
  • Zenuwpijn: medicijnen als gabapentine helpen de zenuwpijn onder controle te houden.
  • Mobiliteitsproblemen: sporten, fysiotherapie, een rolstoel en traplift kunnen bij mobiliteitsproblemen helpen.
  • Spasmen: fysiotherapeutische behandelingen, zoals stretchen, kunnen spasmen verlichten. Medicijnen als clonazepam en gabapentine worden ook vaak voorgeschreven.

Therapeutische wiet en de symptomen van multiple sclerose

Zoals je ziet, behelst MS een lange lijst van symptomen. Maar hoe past therapeutische wiet precies in het geheel? Voordat we ingaan op het onderzoek naar wiet en de symptomen van MS, is het verstandig om eerst eens te kijken wat cannabis precies in je lichaam doet.

Het endocannabinoïdesysteem

Naast bijvoorbeeld je zenuwstelsel en cardiovasculaire systeem, heb je ook een endocannabinoïdesysteem, afgekort 'ECS'. En net als je andere fysiologische systemen, speelt het ECS een fundamentele rol in hoe je lichaam werkt. Waar het longstelsel zorgt dat je kunt ademen en het zenuwstelsel je hele functioneren verzorgt, helpt het ECS om een toestand te handhaven die 'homeostase', of 'biologisch evenwicht' wordt genoemd. Met andere woorden, het helpt de verschillende systemen in je lichaam zich zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen.

Onderzoekers hebben componenten van het ECS door het hele lichaam gevonden, van het zenuwstelsel tot de huid, en zelfs de botten. Deze componenten helpen diverse functies te vervullen, van het reguleren van het afvuren van neurotransmitters tot het opbouwen van botweefsel. De belangrijkste componenten van dit vitale systeem zijn de cannabinoïdereceptoren, signaalmoleculen ('endocannabinoïden' genaamd), en enzymen die deze signaalmoleculen aanmaken en afbreken.

Het interessante aan wiet is dat het chemicaliën bevat die 'cannabinoïden' worden genoemd. Deze moleculen werken samen met het ECS en moduleren het tot op zekere hoogte. Zo kunnen ze uiteindelijk een van de belangrijkste systemen in je lichaam beïnvloeden.

Het endocannabinoïdesysteem

Het blijkt dat het ECS vaak een rol speelt bij gezondheidsproblemen. Wanneer dit systeem namelijk verstoord raakt, wordt de homeostase verbroken, wat soms tot ziekte kan leiden. Onderzoekers hebben bijvoorbeeld ontdekt dat sommige mensen met MS een ontregeld ECS blijken te hebben.

Zo onderzocht de Università Tor Vergata in Italië de endocannabinoïde-niveaus[1] van 26 MS-patiënten, 25 gezonde controlepatiënten en muizen die als preklinisch model van MS dienden. Het bleek dat terugvallende MS-patiënten meer anandamide (een van de belangrijkste endocannabinoïden) in hun hersenvocht en perifere lymfocyten (immuuncellen) hadden. De onderzoekers vonden ook een verhoogd anandamideniveau bij de muizen. De conclusie: MS wordt geassocieerd met significante veranderingen in het ECS.

Er zijn echter meer menselijke proeven nodig om erachter te komen hoe het ECS precies bij MS kan helpen. Op dit moment hebben de meeste onderzoeken zich alleen gericht op de vraag of wiet bepaalde symptomen van de aandoening kan verlichten.

  • Wiet en spasticiteit

Spasticiteit leidt bij MS-patiënten tot stijfheid en kan het moeilijk maken om te bewegen. Dit tast behoorlijk de levenskwaliteit aan en gaat vaak gepaard met pijn en zwakheid. Lopende onderzoeken kijken of wiet wellicht spasticiteit kan verminderen en zo de kwaliteit van leven van MS-patiënten kan verbeteren.

In een gerandomiseerde, placebogecontroleerde studie uit 2012, werd bij patiënten met therapieresistente spasticiteit bijvoorbeeld het roken van wiet met een placebo vergeleken[2]. Toekomstige studies hopen de positieve bevindingen van dit onderzoek te bevestigen en aan te kunnen tonen hoe cannabis hier precies bij kan helpen.

Het potentieel van wiet bij spierspasmen en spasticiteit heeft ertoe geleid dat talloze overheden op cannabis gebaseerde medicijnen hebben gelegaliseerd. Zo heeft het VK de orale spray Sativex (nabiximols) ter beschikking gesteld aan patiënten met matige tot ernstige spasticiteit. Dit preparaat bevat gelijke hoeveelheden THC en CBD. Hoewel het niet voor alle patiënten werkt, meldt de MS Society wel dat Sativex een positief effect op de meerderheid van de patiënten heeft[3].

  • Wiet en pijn

Mensen gebruiken al duizenden jaren wiet om pijn te beheersen. Het zal je dan ook niet verbazen dat het ECS een sleutelrol speelt bij pijnsignaleringsroutes. Talloze anekdotische verhalen van mensen met chronische pijn lijken aan te tonen dat THC kan helpen de levenskwaliteit te verbeteren. Maar wat zegt het onderzoek?

Een review in Frontiers in Pharmacology bespreekt diverse studies die hebben onderzocht of de plant pijnstillende effecten heeft[4]. De auteurs stellen dat het werkingsmechanisme betrekking heeft op cannabinoïden die op de afgifte van neurotransmitters van zenuwuiteinden inwerken. Bovendien zeggen ze dat de meta-analyse van klinische onderzoeken naar wiet op dit gebied redelijk sterk bewijs biedt. Er zijn echter nog hoogwaardige klinische onderzoeken nodig om de analgetische effecten van verschillende cannabinoïden op MS-patiënten te kunnen bepalen.

Wiet en pijn

  • Wiet en de blaas

Naarmate MS vordert, kan het immuunsysteem ook delen van de hersenen en het ruggenmerg die verantwoordelijk zijn voor de blaascontrole aantasten. Dit staat bekend als 'incontinentie' en kan ertoe leiden dat je dringend en vaak naar het toilet moet. Wetenschappers onderzoeken momenteel de rol van wiet bij de blaascontrole[5] van MS-patiënten. Verschillende cannabinoïden lijken veelbelovend op dit gebied te zijn, waaronder cannabigerol (CBG[6]).

  • CBD en de mobiliteit

Je hebt vast weleens van 'CBD' gehoord. Deze niet-psychotrope cannabinoïde is beroemd geworden dankzij zijn heldere en ontspannende effecten. Dit molecuul heeft daarbij een heel ander werkingsmechanisme dan THC. En, zoals de aanwezigheid ervan in Sativex suggereert, zouden CBD-olie en multiple sclerose weleens goed samen kunnen gaan.

Een review in Frontiers in Neurology geeft een overzicht van het beschikbare bewijs over het effect van CBD op de mobiliteit[7], vermoeidheid, ontstekingen, depressie en spasticiteit. De auteurs bespreken ook in hoeverre wiet patiënten kan helpen het gebruik van farmaceutische medicijnen te verminderen. Maar ook al biedt dit lopende onderzoek interessante inzichten, het levert nog geen sluitende bevindingen over de werkzaamheid van CBD.

Het verschil tussen therapeutische wiet en Sativex

Hoewel MS-patiënten in sommige landen wel toegang hebben tot Sativex, kunnen ze niet altijd toppen, extracten en andere preparaten kopen. Maar maakt dit ook uit? Naar alle waarschijnlijkheid wel.

Sativex biedt een nauwkeurige 1:1-verhouding van THC en CBD. Dit lijkt voor sommige patiënten te werken, maar wiet biedt veel meer dan deze twee cannabinoïden. De plant produceert namelijk ook meer dan honderd andere cannabinoïden en meer dan tweehonderd terpenen. Deze verbindingen hebben niet alleen hun eigen unieke effecten, maar kunnen ook samenwerken met THC en CBD om optimale resultaten te verkrijgen. Het onderzoek hiernaar staat nog in de kinderschoenen, maar we zullen in de toekomst misschien ook speciale extracten en zelfs selectief gekweekte chemovars voor MS-patiënten zien verschijnen.

THC versus CBD bij multiple sclerose

Beide stoffen zijn tot nu toe veelbelovend. THC heeft echter wel een psychotroop effect dat sommige patiënten onaangenaam vinden. Maar anderen waarderen deze kwaliteit juist en vinden dat het hun mentale toestand ten goede komt.

Over het algemeen hebben THC en CBD zeer verschillende effecten op het ECS. Terwijl THC zich direct bindt aan de hoofdreceptoren, beïnvloedt CBD onze endocannabinoïde-niveaus. Het bindt zich daarbij aan andere receptoren die wetenschappers classificeren als stoffen van het 'uitgebreide endocannabinoïdesysteem'. Wiet en de stofjes die erin zitten, beïnvloeden mensen dus op verschillende manieren. Hoewel MS-patiënten veelal beperkt zijn tot voorgeschreven cannabismedicijnen, zullen sommigen misschien juist de voorkeur geven aan een bepaalde cannabinoïde. Hiervoor hebben ze echter wel de vrijheid nodig om te experimenteren.

Hoe gebruik je therapeutische wiet bij multiple sclerose?

Er zijn veel verschillende manieren om wiet te gebruiken. Dit komt daarbij grotendeels neer op je persoonlijke voorkeur en, nogmaals, de verkrijgbaarheid. Bekijk hieronder de meest voorkomende manieren:

Roken

Bij het roken van wiet komen cannabinoïden en terpenen vrijwel direct in je bloedbaan terecht. Dit zorgt ervoor dat de effecten snel opkomen. Het stelt je echter ook aan gevaarlijke kankerverwekkende stoffen bloot.

Vapen

Bij vapen voel je de effecten net zo snel als bij roken. Vapes maken echter gebruik van lagere temperaturen en stellen je dus aan minder gifstoffen bloot.

Edibles

Bij het eten van wiet gaan cannabinoïden eerst door het maag-darmkanaal. Hierdoor voel je de effecten later opkomen. THC wordt daarbij in de lever omgezet in 11-hydroxy-THC, wat een krachtiger psychotroop effect heeft. CBD kun je ook oraal innemen. Veel mensen gebruiken bijvoorbeeld CBD-olie bij spierspasticiteit en andere symptomen van MS.

Sublinguaal

Bij deze methode druppel je een olie of extract direct onder de tong. Zo komen de cannabinoïden snel in je bloedbaan terecht, wat in snel opkomende effecten resulteert.

Wat zijn de risico's van het gebruik van wiet bij multiple sclerose?

Hoewel wiet een relatief goed veiligheidsprofiel heeft, kan het ook enkele bijwerkingen hebben. Bekijk hieronder de neveneffecten van de twee meest voorkomende cannabinoïden: 

THC
Verhoogde hartslag Droge mond
Ongerustheid Verminderd geheugen
Verminderde reactietijd Paniek
Verergering van psychische problemen
CBD
Veranderingen in de eetlust Diarree
Gewichtsverlies Vermoeidheid
Interactie met andere medicijnen

As research continues to discover the role of cannabis and its constituents in the treatment of MS, patients will likely gain access to tailored products and dosing guidelines that make using medical cannabis as safe as possible.

Of course, if you have any questions or doubts about using medical cannabis for MS, you should always discuss them with a doctor or physician first-hand.

External Resources:
  1. The endocannabinoid system is dysregulated in multiple sclerosis and in experimental autoimmune encephalomyelitis - PubMed https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  2. Smoked cannabis for spasticity in multiple sclerosis: a randomized, placebo-controlled trial https://www.ncbi.nlm.nih.gov
  3. Sativex (nabiximols) | Multiple Sclerosis Society UK https://www.mssociety.org.uk
  4. Frontiers | Cannabinoids and Pain: New Insights From Old Molecules | Pharmacology https://www.frontiersin.org
  5. The effect of cannabis on urge incontinence in patients with multiple sclerosis: a multicentre, randomised placebo-controlled trial (CAMS-LUTS) - PubMed https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  6. Effect of Non-psychotropic Plant-derived Cannabinoids on Bladder Contractility: Focus on Cannabigerol - PubMed https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  7. Cannabidiol to Improve Mobility in People with Multiple Sclerosis https://www.ncbi.nlm.nih.gov
Disclaimer:
Deze content is alleen bedoeld voor educatieve doeleinden. De verstrekte informatie is afkomstig uit onderzoek dat is verzameld vanuit externe bronnen.

BEN JE 18 JAAR OF OUDER?

De inhoud van RoyalQueenSeeds.nl is alleen geschikt voor volwassenen met de wettelijk geldende volwassen leeftijd.

Wees er zeker van dat je de wet kent van het land waar je woont.

Door op ENTER te klikken, bevestig
je dat je
18 jaar of ouder bent.